Kako prepoznati zavisnost od društvenih mreža?

10 jun

Većina ljudi u današnje vrijeme koristi neku od društvenih mreža, ili više njih, bez obzira na to o kojoj starosnoj grupi se radi. Sa ekspanzijom pametnih telefona, upotreba društvenih mreža je postala još rasprostranjenija. Međutim, to ujedno znači i da je pristup društvenim mrežama na samo jedan klik od nas, čime smo predisponirani i za razvijanje zavisnosti od istih. Prekomjerna upotreba društvenih mreža u svakodnevnom životu može kod nas stvoriti potrebu za kompulsivnim, besciljnim prelistavanjem koje nam oduzima značajan dio vremena, kao i takozvani strah da ćemo nešto propustiti ako nismo non-stop online. To se dalje može negativno odraziti na koncentraciju i pažnju, kvalitet sna, zanemarivanje prioritetnijih obaveza, socijalne interakcije u realnom svetu, te, u krajnjem, i na povišenu anksioznost i depresivna stanja.

Šta je to što može uticati na razvijanje ove vrste zavisnosti?

Kako bi tvorci društvenih mreža od njih i profitirali, one su dizajnirane tako da privlače i održavaju našu pažnju, kako samim izgledom, tako i sadržajem i mogućnostima koje nam nude. Napravljene su, dakle, tako da stimulišu lučenje dopamina (hormona sreće), kao pozitivno potkrepljenje kada se na ovaj način ostvaruju interakcije, dobijaju lajkovi, komentari, pratioci i slično. Međutim, bitno je znati da je to potpuno isti mehanizam koji postoji kod različitih oblika zavisnosti – kod kockara, pušača, korisnika psihoaktivnih supstanci. Što je potkrepljenje češće, to će ono na određeni broj osoba uticati tako da sve više i više vremena provode na društvenim mrežama, da se trude oko objava kako bi dobili što više lajkova i komentara, da bi bile što više puta podeljene. Tačnije, život počinje da se vrti oko toga kako će se prikazati na društvenim mrežama, što se može štetno odraziti na druge segmente života.

Takođe, bitna stavka zavisnosti od društvenih mreža je potreba da se uvijek bude u toku sa onim što se dešava u virtuelnom prostoru, u čijoj srži je strah od propuštanja nečeg. Osoba kod koje postoji ovaj strah ima potrebu da momentalno provjerava i odgovara na svaku notifikaciju, plašeći se da ne bude izostavljena iz nečeg, da ne propusti poziv na neki događaj, neku diskusiju ili trač u nekoj grupi, da nekome ne odgovori na komentar ili da joj ne promakne da da svoj na objave drugih ljudi, i slično.

Ono što dodatno može pothranjivati zavisnost jeste upotreba društvenih mreža u svrhu odbrambenog mehanizma – da bi se osoba zaštitila od usamljenosti, dosade, anksioznosti, depresije. U ovom slučaju, to su, dakle, problemi koji postoje primarno u odnosu na zavisnost. Tako se ova osjećanja potiskuju, negiraju, maskiraju, guraju pod tepih – gde se, zapravo, usložnjavaju. Društvene mreže imaju svojih prednosti, ali nisu, niti ih treba posmatrati kao trajnu zamjenu za neposredan kontakt, oči u oči.

Koji su pokazatelji zavisnosti od društvenih mreža?

Posvećivanje više vremena i pažnje aktivnostima na društvenim mrežama nego neposrednim socijalnim interakcijama.
Osoba postaje sve više povučena, izolovana. Čak i kada je u društvu, ima potrebu da stalno provjerava društvene mreže i glavni fokus je na njima. Teme o kojima najčešće priča su: koga je zapratila i ko je nju zapratio, ko joj je lajkovao i komentarisao slike, šta je ko od influensera objavljivao, i slično.

Zapostavljanje obaveza
Uslijed straha od propuštanja, počinju da trpe obaveze vezane za školu, fakultet, posao, porodicu. Osoba zapostavlja i svoje hobije, postaje ,,rob’’ društvenih mreža, koje počinju da budu prioritet. Ona je stalno u povišenoj napetosti, anksioznosti, stresu, i iščekuje dešavanja u virtuelnom svijetu.

Upuštanje u rizična ponašanja
Osoba prihvata takozvane izazove koji kruže društvenim mrežama, ne bi li dobila što više potkrepljenja – lajkova, komentara, deljenja. Izazovi mogu biti i životno ugrožavajući, bazirati se na uznemiravanju drugih ljudi, vršnjačkom nasilju, zlostavljanju životinja. Takođe je trend da se mladi na društvenim mrežama ,,hvale’’ šta i koliko su popili, da se snimaju tokom vožnje, i slično.

Oslabljena pažnja i koncentracija
Potreba da se stalno bude u toku sa novim objavama i informacijama na društvenim mrežama može djelovati preplavljujuće na mozak, uslijed čega postaje nemoguće fokusirati se na neku drugu aktivnost duže od nekoliko minuta. Također, notifikacije koje stalno stižu prekidaju misaoni tok i fokus se premješta na njih i onda kada osoba uspe da se usredsredi na nešto drugo, recimo kada uči. Zbog toga može trpjeti i kvalitet sna ukoliko osoba odlazi na spavanje sa telefonom. Tako izostaje vrijeme u kom je osoba sama sa sobom jer joj je nezamislivo da bude offline, a koje je veoma važno za ,,punjenje baterija’’. To se dalje odražava na sveukupnu mentalnu iscrpljenost. Ovdje je bitno skrenuti pažnju i na fenomen ,,fantomske vibracije’’, kada se osobi priviđa da telefon zvoni/vibrira zato što stalno to i iščekuje.

Osjećaj intenzivne emocionalne preplavljenosti kada je baterija telefona na izmaku.
Osoba se oseća užasnuto, preplavljeno anksioznošću, panikom, bijesom kada nema mogućnost da napuni telefon, kada ostane bez signala ili se desi neki kvar, isto kao kada, recimo, pušač ostane bez cigareta.

 

vaspsiholog.com

(Visited 16 times, 1 visits today)
Podijelite članak:
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on google
Google

Comments